De onderzoeksgroepen Trace en CLIV van de Universiteit Gent nodigden me uit om samen met mijn vertalers na te denken over de vaak onzichtbare, maar onmisbare rol van vertalingen en vertalers in de internationale verspreiding van literatuur. Eerdere edities stonden in het teken van het werk van Cees Nooteboom, Erwin Mortier, Arnon Grunberg, Stefan Hertmans en Lieve Joris.
Tijdens het namiddagprogramma (13u00, De Krook, Zaal Blauwe Vogel, Gent) openen vijf vertalers de deuren van hun vertaalatelier: Bettina Bach voor het Duits, Daniel Cunin voor het Frans, David Colmer voor het Engels, Laura Pignatti voor het Italiaans en María Lerma voor het Spaans. Aan de hand van concrete tekstfragmenten nemen ze het publiek (en mij) mee langs weerbarstige passages, onvermijdelijke compromissen en creatieve vondsten.
Het avondprogramma heeft een andere insteek. In korte lezingen en een panelgesprek wordt onderzocht hoe literatuur grenzen oversteekt. Hoe vindt een Nederlandstalig boek zijn weg naar een buitenlandse uitgever? Welke bemiddelende rol spelen vertalers, subsidieverstrekkers en ikzelf in dat proces? Hoe wordt mijn werk in verschillende taal- en cultuurgebieden gelezen en ontvangen?
Dit symposium richt zich niet alleen tot vertalers, onderzoekers en studenten, maar tot iedereen die van literatuur en taal houdt en wil ontdekken hoe een boek de wereld rondreist.
De filmeditie van Tegenwoordig heet iedereen Sorry, vormgegeven door Herman Houbrechts en uitgegeven door Querido, ligt sinds dinsdag 22 september in de boekhandel. Deze achtste druk is aangevuld met een P.S.-hoofdstuk, waarin je mijn persoonlijke verhaal meekrijgt over hoe het boek is ontstaan, weetjes, filmfoto’s en links voor wie achter de schermen van het verhaal wil kijken.
De film die regisseur Frederike Migom op basis van mijn boek heeft gemaakt, gaat in België op zondag 11 oktober om 14u30 in première op Film Fest Gent. Drie dagen later, op 14 oktober, verschijnt de film in de Belgische bioscopen. In Nederland gaat de film op 15 oktober in première op het veertigste Cinekid Festival in Amsterdam, en dan wordt de film ook gereleased in Nederland.
Na de wereldpremière op de Berlinale in februari werd Tegenwoordig heet iedereen Sorry geselecteerd voor verschillende internationale filmfestivals. In Duitsland won de film de LEO voor Beste Kinder- en Jeugdfilm op het Filmkunstfest Mecklenburg-Vorpommern, en op het kinder- en jeugdmediafestival Goldener Spatz bekroonde de kinderjury Lisa Vanhemelrijck met de prijs voor Beste Actrice.
Fiep Westendorp werd beroemd als de illustrator die Jip en Janneke tot leven wekte. En Pluk van de Petteflet, Floddertje, Otje. Haar werk maakte haar onsterfelijk, doordat generatie na generatie ermee is opgegroeid. Lang bleef ze in de schaduw bleef van de schrijvers met wie ze werkte. In het boek Fiep van Annette Portegies en Gioia Smid worden voor het eerst alle genres getoond waarin ze zich bekwaamde, ingebed in een biografische schets die licht werpt op haar kunstenaarschap.
Via een vijftiental getuigenissen — van Gerda Dendooven tot Ted van Lieshout, van Joost Swarte tot Marlene Dumas — krijg je een breder beeld van Fieps invloed. Voor het boek schreef ik een stuk over een bepaalde illustratie uit Pluk van de Petteflet, waaraan ik een levendige herinnering heb.
Luister vanaf vandaag naar de voorlaatste aflevering van de podcast Leesbaar. Annelies Moons en Joris Hessels hadden het vier seizoenen lang — soms met een gast erbij — over boeken. Ik koos voor het boek The Garden Against Time van Olivia Laing (Picador), omdat het boek het meest aansluit bij wie ik nu ben en wat ik nu doe.
Annelies, Joris en ik hebben het onder andere over (auto)biografieën, over New York, over het afgelopen halfjaar en hoe de tijd verandert als je tuiniert.
Volgende maand verschijnt de Kroatische vertaling (door Romana Perečinec) van Tegenwoordig heet iedereen Sorry bij uitgeverij Ibis Grafika, die eerder al Broere, De gans en zijn broer en Morris hebben uitgegeven. Naar aanleiding van de publicatie van Danas se svi zovu Sorry reis ik in juni naar het Children’s Festival Jelsa.
Atman! van Bart Moeyaert en Mark Janssen wint de Woutertje Pieterse Prijs 2026. Dat is gisteren in De Kindertaalstaat op NPO Radio 1 bekendgemaakt.
De jury koos Atman! als het mooiste kinderboek van het afgelopen jaar: “Elke zin zingt, klanken dansen, plot en bespiegelingen gaan perfect gedoseerd in elkaar over. Met rake beelden – ‘Hoeveel stappen blijft een brood warm?’ – en in korte, muzikale zinnen vol humor en spanning, tekent Bart Moeyaert de ware betekenis uit van een schijnbaar onbeduidende gebeurtenis, in een schitterend samenspel met de kleur- en fantasierijke prenten van Mark Janssen. Bizarre wezens in krullerige kleurpotloodlijnen, weelderige wouden en een sterk neergezet hoofdpersonage bevolken de verhaalwereld. Het boek is klein, maar compleet, oorspronkelijk en groots neergezet. Bij het uit- en vormgeven van dit verhaal, lijkt er aandacht te zijn geweest voor elk detail. Ook de schoonheid van de gekozen letter en de kwaliteit van het papier vallen op.”
Vandaag gaat de Italiaanse editie van Atman! in druk. Het boek, geïllustreerd door Mark Janssen, verschijnt net voor de Fiera del Libro per Ragazzi in Bologna — april 2026 — in de inventieve vertaling van Laura Pignatti. Atman! ziet er in het Italiaans anders uit dan de oorsponkelijke versie. Uitgeverij Sinnos publiceerde eerder De Melkweg, Mansoor, De gans en zijn broer, Tegenwoordig heet iedereen Sorry en Morris.
Op verzoek van de Nationale Opera, Opera Zuid en de Nederlandse Reisopera schreef ik het libretto voor een nieuwe opera. Leonard Evers componeerde de muziek, de regie is in handen van Annemiek van Elst.
In Atman! raakt de negenjarige Atman verdwaald in zijn eigen stad. Hij heeft de sleutel van thuis op zak, maar weet niet meer waar hij woont. Op straat vraagt hij raad. Een man heeft geen tijd (‘Vraag het me morgen nog eens’). Een vrouw neemt hem mee (‘Jonges as jouw zijn goeie matroze’). Maar Atman wil naar huis, niet de oceaan over. Wat begint als een eenvoudig verzoek (‘Weet u welke kant ik op moet?’) wordt een tocht met omwegen en hindernissen die voor een jongen van negen soms onoverkomelijk lijken – of nee: zijn.
Atman! ging op zondag 21 december in première in de Nationale Opera & Ballet in Amsterdam, en is daar nog tot 4 januari 2026 te zien. Alle speeldata kun je vinden in de agenda.
“De rijke, associatieve taal van Bart Moeyaert (gezongen én gesproken) en de inventieve muziek van componist Leonard Evers maken Atman! tot een impressionistische, gelaagde reis.” — Joep Stapel in NRC, 21 december 2025
“Het vernuftige samenspel van muziek, spel en zang, scenografie en tekst is de grote kwaliteit van deze voorstelling. Het drukt treffend uit hoe de verbeelding van een kind werkt: alles wat het ziet kan zijn gewone functie verliezen om deel te worden van zijn fantasie. Precies zoals theater werkt: ook daar kan een stoel een boot zijn en een tafel een berg of een toren. Zonder dat het er werkelijk zo uitziet. Helemaal mooi wordt het als de accordeoniste op het einde van het verhaal de rol van het meisje met de kaart van de stad gaat spelen. Atman! is bedoeld voor kinderen, maar ik wed dat ook ouders hier hun hart aan ophalen. Even stiekem.” — Pieter T’Jonck op Pzazz, 21 december 2025
Afgelopen vrijdag is bij uitgeverij Querido Atman! verschenen. Atmans verhaal over verdwalen, heimwee en thuiskomen is geïllustreerd door Mark Janssen en werd vormgegeven door Herman Houbrechts.
De eerste persreacties:
“Dit boek zingt. Bart Moeyaert schreef Atman! als een libretto voor componist Leonard Evers, en straks gaat dit verhaal als een opera op tournee. Gelukkig hebben wij het boek, want de illustraties van Mark Janssen zijn niet minder dan fantastisch en de tekst is ook zonder de zangeres een prachtig lied.[…] De monsterlijke piraten, Plien de kapitein, de gehaaste man met de hoed en de diepe zee. Janssen brengt ze geraffineerd en in felle kleuren tot leven. Eigenzinnig ook, met zwier en humor. Moeyaerts warme, filosofische tekst doet nadenken en ontroert. Hoe hij Atmans universele angst om niet meer thuis te raken in buitelende woorden kan laten dansen, dat doet niemand hem na. Van dit meesterlijke duo willen we nog veel ander moois.” — Silvie Moors in De Standaard, 29 november 2025
“In vinnige verzen vertelt Bart Moeyaert het verhaal van Atman. Mark Janssen tekent vissen en vogels in bonte kleuren, en akelige mannetjes die je alleen in je wildste dromen ontmoet. Want als je heimwee voelt, kan je verbeelding zomaar op volle toeren beginnen te draaien. Atman! is een gelaagd boek waarin gevoelens van gemis en ontheemding speels worden aangeraakt. De geborgenheid van thuis wordt er alleen maar begeerlijker door. Moeyaerts zangerig geritmeerde poëzie spoort op iedere pagina aan tot nadenken, en tovert even vaak een brede grijns om je lippen.” — Jan Dertaelen in De Tijd, 29 november 2025
“Atman! is klasse, zoals we dat van Bart Moeyaert gewoon zijn: scherp, spitsvondig en hoogst relevant.” (4,5 sterren) — Marnix Verplancke in Knack Focus, 17 december 2025
“Een gelaagde, poëtische, filosofische tekst over de geborgenheid waar elk mens nood aan heeft. (…) Een verhaal over verlies, verlangen en heimwee, dat ondanks al die heftige emoties verrassend lichtvoetig is.” (4 sterren) — Veerle Vanden Bosch in De Standaard der Letteren, 27 december 2025
“Naadloos kaart Moeyaert een veelvoud aan thema’s aan, van thuisloosheid tot heimwee, van eenzaamheid tot de emoties die een vluchteling door het hoofd spoken. (…) Een sensibele saga.” (Jeugdboek van de Week) — Dirk Leyman in De Morgen, 3 januari 2026
“De zinnen zijn poëtisch en kort, hermetisch, maar sprankelend, vol taalplezier. De betoverende illustraties van Mark Janssen sluiten daar prachtig bij aan.” — Annemarie Terhell in Trouw, 15 januari 2026
“Bart Moeyaert bleef in dit libretto trouw aan zichzelf: zijn rijke, mooie en toch lichtvoetige taal, zijn zangrijke ritmiek, zijn filosofische bedenkingen op maat van zijn personage, en vooral — vooral: het thema, de zoektocht (en heimwee) naar thuis.” — Jet Marchau op Brugge Leest, 20 januari 2026
Samen met het boek Atman! — uitgeverij Querido, met tekeningen van Mark Janssen — is Atman! ook als luisterboek verschenen. Je vindt het door mij voorgelezen luisterboek op je favoriete luisterplatform.
Op vrijdag 20 november is in Vlaanderen de Voorleesweek begonnen. Een mooie gelegenheid om het luisterboek dat ik van Morris heb ingelezen beschikbaar te stellen via je favoriete luisterplatform.
Voor het programma Als de muren konden praten op Radio 2 (BE) kwam Anja Daems bij mij thuis in Kalmthout op bezoek. We hadden het over het huis, de tuin en het boek Een ander leven. Het volledige gesprek kun je als podcast beluisteren via VRT Max en op Spotify.
Op zaterdag 11 oktober 2025 is in Leiden de driejaarlijkse Henriëtte de Beaufortprijs voor (auto)biografieën 2025 uitgereikt. De prijs werd toegekend aan Een ander leven. Een citaat uit het juryrapport: ‘Dit boek overstijgt het particuliere van een enkelvoudige autobiografie.’ Het complete juryrapport en mijn dankwoord kun je hieronder downloaden.
Sinds 1986 kent de MDNL eens in de drie jaar de Henriëtte de Beaufortprijs toe aan een in de Nederlandse taal geschreven biografie of autobiografie, afwisselend van de hand van een Nederlandse en van een Vlaamse auteur. Eerdere laureaten van de Henriëtte de Beaufortprijs zijn onder meer Mirjam van Hengel, Sophie de Schaepdrijver, Hans Goedkoop.
Na Graz en Helium heeft de Zweedse uitgeverij Rámus zonet de vertaalrechten van Een ander leven verworven. Het boek verschijnt in de vertaling van Per Holmer in 2027.
Een ander leven verscheen vorig jaar bij De Arbeiderspers in de reeks Privé-Domein. Dit is de eerste vertaling van het boek.
In nummer 6 van het Tsjechische literaire tijdschrift Plav (Zwemmen) zijn zeven gedichten — onder andere ‘Siberië’ en ‘Kwijt’ uit Verzamel de liefde opgenomen, vertaald door Klára Němcová.
Op dinsdag 9 april 2024 verscheen Een ander leven, mijn meest persoonlijke boek tot hiertoe, in de reeks privé-domein van De Arbeiderspers. Vandaag, twaalf maanden later, is de zesde druk ingezet.
Op 4 februari 2025 verschijnt de nieuwe editie van Het is de liefde die we niet begrijpen bij uitgeverij Querido, vormgegeven door Bart Heideman — die onlangs ook Broere een nieuw gezicht heeft gegeven. Het is niet alleen de twaalfde druk van het boek, maar bovendien is het de vierde keer dat het boek sinds 1999 een complete gedaanteverwisseling ondergaat.
Volgende week verschijnt Broere in de (complex) Chinese vertaling van Minya Lin bij Taiwan Interminds Publishing. Ondertussen kan het boek in zestien talen gelezen worden, maar het is voor het eerst dat een buitenlandse uitgever de editie met mijn tekeningen publiceert.
De Duitse editie van Morris, die in de vertaling van Bettina Bach op 21 oktober bij uitgeverij Hanser verscheen, is meteen al twee keer bekroond. De Deutsche Academie für Kinder- und Jugendliteratur koos Morris als Kinderbuch des Monats December 2024, en Deutschlandfunk zet het boek op de decemberlijst van de Besten Sieben Bücher. Bovendien prijkt Morris op de lijst van 100 beste boeken van het jaar, een lijst die onlangs werd gepresenteerd op de Münchner Bücherschau.
In het programma Lesart op Deutschlandfunk was recensente Kim Kindermann enthousiast: ‘Bart Moeyaert ist ein großartiger Erzähler, der Kinderseelen so unglaublich gut beschreiben und beobachten und abholen kann, denn man folgt Morris so gerne in die Berge. Man leidet und sehnt sich mit ihm, und es gibt eben offene Stellen in dieser Geschichte, und die muss man selber schließen und das wiederum ermächtigt Kinder ganz besonders an dieser Geschichte teilzunehmen, das Abenteuer wird nämlich dann auch ihres.’
In het dagelijkse cultuurprogramma Kulturzeit op 3Sat — dat in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland wordt uitgezonden, vandaar de naam 3Sat — stond Morris op donderdag 5 december in de kijker.
Fijn, zoveel warme reacties van mensen die afgelopen zondag om 08:25 wakker waren en mijn passage in De Verwondering van KRO-NCRV op NPO 2 hebben gezien. Een verademing als een gesprek zijn beloop mag krijgen. Als je de aflevering wil terugzien of beluisteren als podcast, dan vind je hieronder de directe link.
In 2021 verscheen Ode aan de verwondering, het bezielde essay van Caroline Pauwels, de voormalige VUB-rector die in 2022 overleed. Een pleidooi om opnieuw met een kinderlijke blik naar de wereld te kijken, in wetenschap en kunst, maar ook in de grote en kleine momenten van elke dag.
Op 29 oktober verschijnt het boek in Franse vertaling van Guillaume Deneufbourg en Daniel Cunin, Ode à l’émerveillement bij uitgeverij Racine, et de illustraties van Gerda Dendooven en een aantal van mijn (door Caroline geselecteerde) gedichten.
De Estse uitgeverij Eesti Jutt publiceert jaarlijks een bundel met korte verhalen van Estse auteurs, en pakt nu voor het eerst uit met een verzameling korte verhalen van hedendaagse schrijvers van over de hele wereld. Het project is tot stand gekomen in samenwerking met zeventien vertalers.
Voor Maailma Novell — ‘De wereld in een kort verhaal’ — koos vertaalster Kerti Tergem voor mijn verhaal Hm. In de anthologie zijn verhalen uit alle windstreken samengebracht, van o.a. Manon Uphoff, Annie Saumont, Kunwar Sarain. Opvallend is dat het boek in een rode en een groene editie bestaat — wat je het mooiste vindt.
Vandaag is de longlist voor de Boekenbon Literatuurprijs 2024 bekendgemaakt. Eén van de vijftien titels is Een ander leven. De Boekenbon Literatuurprijs is naast de Boon en de Libris een van de grote drie onderscheidingen in ons taalgebied.
Door een vakjury is Een ander leven, verschenen bij De Arbeiderspers, uitgekozen tot het BruutTAAL Regenboogboek van het jaar 2024. De jury noemt het boek ‘een autobiografie over een bevrijding’. Aan de prijs is duizend euro verbonden en het boek wordt een maand lang gepromoot op Tzum en Bazarow.
De jury: ‘We hadden dit jaar geen enkel probleem om te komen tot een shortlist van mooie, literair hoogwaardige regenboogboeken. Juist in een tijd waarin de discriminatie toeneemt van mensen die zich tot een letter in de lgbtqi+gemeenschap rekenen, is de zichtbaarheid van deze literatuur van groot belang.’ Op de shortlist stonden ook: In het oog van Marijke Schermer en Tosca van Maud Vanhauwaert.
Het Regenboogboek van het jaar wordt gesponsord door BruutTAAL, een methode Nederlands voor mavo, havo en vwo.
Vandaag is de eenentwintigste druk van Duet met valse noten verschenen, het boek waarmee in 1983 — op 1 oktober 1983 om precies te zijn — alles voor mij begon.
De IBBY Honour List 2024 is bekendgemaakt. Uit Vlaanderen prijken drie namen op de lijst: illustrator Pieter Gaudesaboos (voor Een zee van liefde), vertalers Lies Lavrijsen en Els Dumez-Blocken (voor hun vertaling van Jefferson van Jean-Claude Mourlevat) en ikzelf voor Morris (geïllustreerd door Sebastiaan Van Doninck).
Hartelijk dank voor de stormvloed aan reacties die ik naar aanleiding van de documentaire De vier seizoenen kreeg via social media, per mail, en per brief. Het portret van mijn voorbije jaar — met de pieken én de dalen — werd op dinsdagavond 21 mei op VRT Canvas uitgezonden, en kun je nu herbekijken via VRT MAX.
De persreacties op De vier seizoenen zijn extreem gemengd. Sasha Van der Speeten merkt in De Morgen mooi op dat de herfst de hoofdrol opeist. In De Standaard blijft Sam De Wilde op zijn honger zitten. In Humo spreekt Tom Raes op een eloquente manier zijn waardering uit voor de respectabele afstand die het programma hield. Tine Hens geeft in Focus Knack een koud, eendimensionaal verslag van wat ze denkt te hebben opgemerkt — ‘de geportretteerde regisseert en de productieploeg registreert’.
Binnenkort klimt Morris in het Spaans de berg op, op zoek naar Houdini. Het boek verschijnt volgende maand in de Spaanse vertaling van Joaquín Díez-Canedo bij Ediciones Castillo in de serie Castillo de la Lectura: Morris, el niño que encontró a la perra.
Vanavond ben ik weer Dichter van wacht in de rubriek Dichters van wacht in het VRT1-programma Iedereen beroemd. Elke vrijdag brengt het programma een gesprek dat een van de Dichters van wacht heeft met een anonieme beller. Het gesprek bepaalt welk gedicht en welke woorden volgens de dichters toepasselijk zijn. Mijn vierde afspraak, vanavond om 19u45 op VRT1.
Binnenkort verschijnt Het is de liefde die we niet begrijpen bij de Estse uitgeverij Päike ja Pilv, in de vertaling van Kerti Tergem. De Nederlandse editie van Het is de liefde die we niet begrijpen verscheen in 1999 bij uitgeverij Querido en bestaat ondertussen in 11 talen. Het is na Tegenwoordig heet iedereen Sorry de tweede titel bij Päike ja Pilv.
De Chinese vertaling van De gans en zijn broer is net verschenen, en de vertaling van Durf voor drie komt er later nog aan, maar binnenkort verschijnt Broere bij de Chinese uitgeverij Jieli. Broere verscheen in 2000 en bestaat ondertussen in 17 talen.
Vandaag is de Zweedse editie van Morris bij Lilla Piratförlaget verschenen, in de vertaling van Annika Johansson. Naar aanleiding van de publicatie van Morris, pojken som hittade hunden, ben ik op dit moment te gast op de Göteborg Bokmassan. Daar heb ik erg naar uitgekeken, niet alleen omdat ik erg mooie herinneringen heb aan de boekenbeurs in 2019 en aan de stad zelf, maar ook omdat er fijne programma’s zijn bedacht, waaronder een interview in het gezelschap van één van de schrijvers die ik heel goed vind, Per Nilsson.
Eerder dit jaar prijkte Morris in de vertaling van Laura Pignatti, verschenen bij uitgeverij Sinnos, op de shortlist voor de prestigieuze Premio Andersen. Ook voor de Premio Strega Ragazze e Ragazzi is Morris genomineerd, en wel in de categorie 8+. De winnaars worden medio december 2023 bekendgemaakt.
Vanochtend vroeg kwam het verdrietige nieuws van het overlijden van Martine Tanghe. Haar kinderen en kleinkinderen, vrienden, collega’s en kennissen wens ik alle sterkte. In een tekst heb ik vandaag geprobeerd te vatten wat Martine en onze samenwerking voor mij betekenen.
Vandaag is bij Sodobnost De gans en zijn broer verschenen in de Sloveense vertaling van Mateja Seliškar Kenda. Na Broere, dat ook door Mateja is vertaald, is dit de tweede titel die door Sodobnost wordt gepubliceerd. Daar ben ik erg trots op. Door de Sloveense vertaling bladeren kun je via onderstaande link.
In de categorie kinder- en jeugdliteratuur ging de Boon Juryprijs 2023 naar Misjka van Edward van de Vendel & Anoush Elman. De Boon Publieksprijs werd toegekend aan Morris.
Op zondag 5 februari was ik te gast bij Friedl’ Lesage in Touché op Radio 1. Als je het gesprek niet hebt gehoord, dan kun je het op je eigen tempo inhalen via de Touché-podcast.